3 Comments

بیماری مرکبات (پیشگیری، کنترل و درمان)

بیماری مرکبات در مناطق مختلف جهان که مرکبات در آن ها کشت می شوند وجود دارد. درختان مرکبات نیازهای متفاوتی به نوع آب و هوا و خاک برای رشد و تولید مقل دارند بنابراین نیاز هر نوع درخت مرکبات قبل از ایجاد یک باغ تجاری باید در نظر گرفته شده و تامین شود. در کشور هند بیماری مرکبات شدت زیادی دارند به عنوان مثال بیماری به نام شانکر مرکبات به همین دلیل عملیات کنترل و دفع آن ها به مشکل بر خورده است. نوعی بیماری به نام greening و تریستزا نیز در مرکبات بسیار شایع است. این دو بیماری توسط حشراتی که ناقل آن ها هستند به درختان وارد می شوند. بیماری هایی از قبیل آنتراکنوز (در اثر قارچ Colletotrichoum gloeosporioides)، بیماری پوسیدگی انتهایی ساقه (Diplodia and Lasiodiplodia) و گموز (در اثر فعالیت قارچ Phytophthora spp.) در باغ بیماری درختان شده و بعد از برداشت نیز روی میوه ها ایجاد پوسیدگی می کنند.
پیشگیری، کنترل و درمان بیماری مرکبات:
۱- مدریت نهالستان ها
یکی از راه های اصلی ورود بیمارگر به باغ نهال های پرورشی هستند. مثال این نوع انتقال بیماری پوسیدگی ریشه ناشی از فیتوفتورا است. این قارچ در برخی نواحی تا ۱۰۰ درصد نیز در نهال ها گزارش شده است. در این موارد بهتر است قبل از ورود نهال به باغ آن ها را با روش های مختلف آلودگی زدایی کنید. از جمله این موارد تدخین زمین قبل از کاشت (با واپام Vapam یا مایلونMylone) و بکار بردن نماتدکش های گرانوله در خاک، اطمینان از تمیز بودن آب و در صورت نیاز استفاده از سموم مناسب برای از بین بردن آلودگی های احتمالی داخل آب آبیاری. آب سالم نقش مهمی در پیشگیری از بیماری مرکبات شامل پوسیدگی فیتوفتورایی ریشه و پوسیدگی در اثر نماتد دارد. علاوه بر بهداشتی بودن خاک و آب، خاک باید دارای مواد غذایی آلی مناسب باشد. آفتاب دهی خاک باغ نیز می تواند در کنترل جمعیت بسیاری از بیمارگر ها موثر باشد چراکه اکثر بیماری های ریشه بر اثر حالت غرقابی و رطوبت دائمی خاک پدید می آیند. هم چنین نهال ها می توانند وارد کننده بیماری های ویروسی و greening نیز باشند بنابراین باید از فروشگاه های معتبر و با گواهی انتخاب شوند. انتخاب پایه مقاوم به بیماری مرکبات مانند Khatta و نارنج سه برگ (Poncirus trifoliata) قبلا برای جلوگیری از ایجاد بیماری های ویروسی و گموز استفاده شده و موثر بوده اند. دقت شود که هنگام پیوند زنی محل اتصال پایه به پیوند باید ۳۰ تا ۴۵ سانتی متر بالای سطح خاک باشد.
در طی رشد نهال ها و بعد از پیوند زنی باید همواره باغ را از نظر وجود بیماری هایی مانند پوسیدگی فایتوفتورایی ریشه، ویروس ها و شانکر درختان مرکبات مورد بررسی قرار دهیم. در این دوره بهتر است از سمپاشی های دوره ای با قارچکش ها (مانند اکسی کلراید مس) استفاده شود. برای کاهش آلودگی فیتوفتورایی می توان در آب از پودر سفید کننده یا کلرین برای بستر نهالستان استفاده کرد. کلر موجود در کلرین باعث نابودی و حذف مواد تلقیح فوزاریوم و گونه های فیتوفتورا می شود.
۲- احداث و مدریت کاشت و داشت
برای پیش گیری از بیماری مرکبات باغ خود را در زمین هایی که زهکش خوب دارند احداث کنید. منطقه ای که دارای خاک لومی و شنی است در اولویت قرار دارد چراکه در این ساختار خاک رطوبت بهتر نفوذ می کند. خاک زراعی باغ باید حداقل ۶۰ سانتی متر عمق داشته باشد و برای اطمینان کامل می توان آن را یک متر در نظر گرفت. در این لایه نباید قسمت های سخت و غیر قابل نفوذ وجود داشته باشد چراکه درختان مرکبات علائم کمبود عناصر میکرو را به راحتی نشان می دهند بنابراین بهتر است آزمایش سطح عناسر میکرو برای باغات مرکبات انجام شود. یکی دیگر از موارد نور خورشید است رشد این نوع درختان در غیاب نور شدید خورشید سریع تر است می توانید نور آفتاب را با درختان حاشیه ای بادشکن و سایه انداز تنظیم کنید این عمل علاوه بر کنترل نور و باد، از بیماری شانکر مرکبات نیز جلوگیری می کند.
جهت جلوگیری از شیوع بیماری مرکبات همیشه از سالم بودن نهال های تازه مطمئن شوید و هرگز نهال های آلوده را وارد زمین نکنید. محل پیوند را بالاتر از سطح خاک ایجاد کنید. توصیه شده است قبل از کاشت نهال از سم اکسی کلراید مس استفاده کنید. اگر ریشه ها دارای نماتد بودند باید آن ها را بصورت برهنه در نماتدکش مناسب فرو ببرید. اگر خاک زمین دارای قارچ فیتوفتورا عامل پوسیدگی ریشه و طوقه است ابتدا دیواره های گودال هایی که برای قرار دادم قسمت پایینی نهال حفر کرده ایید را با مخلوطی از سولفات مس، سولفات روی و آهک به نسبت ۱-۴-۵ گردپاشی کنید تا بیمارگر نابود شود. وقتی درختان از هم فاصله ی مناسبی داشته باشند ریشه ها کم تر به هم چسبیده و انتقال بیمرای پوسیدگی اتفاق نمی افتد و یا کند می شود. برای بهداشت شخصی هر درخت باید آبیاری را طوری تنظیم کنید که آبی که از پای یک درخت رد شده به درخت دیگر نرود. بسیاری از نهال های سالم و گواهی شده از طریق قارچی که در آب وجود دارد دچار آلودگی می شوند.
بعد از کاشت نهال ها مدریت باغ (برای بیماری مرکبات) بیش تر روی آبیاری و کوددهی تمرکز دارد. در این مرحله باید کف باغ را کاملا تمییز نگه دارید. خاک نباید همواره مرطوب بماند چرا که بیماری های ریشه به سراغ درختان خواهند آمد. هنگام هرس حتما جای زخم ها را با قارچکش مناسب سمپاشی کنید. بهتر است از تریکودرماروت استفاده کنید. قارچ داخل این قارچکش بیولوژیک وارد لایه های سطحی درخت شده و در آنجا مستقر می شود و یک سیستم دفاعی قوی در برابر ورود و حمله بیمارگرها تشکیل می دهد. از قارچکش های دیگر شیمیایی نیز می توانید در صورت در دسترس نبودن قارچکش تریکودرماروت و یا عجله داشتن استفاده کنید. تعدادی از آن ها عبارتند از: مخلوط بردو، اکسی کلراید مس، بنومیل، زینب، مانب، مانکوزب، کلروتالونیل و کاپتان یا فولپت. این عمل از ایجاد بیماری های آنتراکنوز و مرگ سرشاخه ها جلوگیری می کند. هر سال یکبار تنه درختان را با قارچکش تریکودرماروت و یا خمیر بردو رنگ کنید. هنگام تابستان اگر باران ببارد احتمال بیماری مرکبات از نوع پوسیدگی میوه در اثر آنتراکنوز بالا می رود. از محلول پاشی قارچکش تریکودرما و یا فرمولاسیون اکسی کلراید مس استفاده کنید. اگر درختان تغذیه مناسب داشته باشند ابتلا به بیماری آنتراکنوز و مرگ سرشاخه ها پیش گیری می شود البته میکروارگانیسم های خاک نیز در این جذب موثر هستند. استفاده از قارچکش بیولوژیک تریکودرما در خاک هم سیستم ریشه را از بیمارگر ها مصون نگه می دارد و هم جذب را توسط ریشه به طور چشمگیری بالا می برد از طرف دیگر با تحریک سیستم دفاعی داخلی درخت را در قسمت های هوایی نسبت به حمله پاتوژن ها قوی می کند. بسته به شیوع بیماری ها بهتر است ۴ بار سمپاشی با یکی از قارچکش های نام برده انجام شود. سعی کنید در هنگام هرس شاخه های مرده و خشک را ازآن جدا کرده و از باغ خارج کنید. کف باغ مخصوصا در زمان باز شدن برگ ها باید کاملا تمیز باشد. برگ ها را جمع آوری کرده و در خارج از باغ بلافاصله بسوزانید و یا در عمق بیش از یک و نیم متری در خارج از باغ دفن کنید.
۳- برداشت میوه ها
از آسیب رسیدن به پوست و بافت میوه هنگام برداشت و حمل و نقل بپرهیزید. آب و هوا نیز در برداشت میوه و پیش گیری بیماری مرکبات موثر است. در آب و هوای مرطوب میوه ها را برداشت نکنید. در صورت رعایت نکردن موارد فوق پوسیدگی های مختلف آنتراکنوزی، پوسیدگی ناشی از پنیسیلیوم، پوسیدگی انتهایی ساقه، گموزی میوه، آسپرژیلوس و رایزوپوس پدید می آیند. جعبه های حمل و لوازم برداشت باید عاری از آلودگی باشند. آن ها را در محلول سفید کننده و یا کلورین تمیز کنید. بعد از برداشت بهتر است با توجه به زمان مصرف میوه، یکبار سمپاشی با قارچکش انجام شود. میوه هایی که در کف باغ می افتند را با میوه های جداشده از درخت مخلوط نکنید. مدت زمان چینش میوه و انتقال به انبار را کاهش دهید. درجه حرارت مناسب انبار ۱۰ درجه سلسیوس است. میوه ها را در طول انبار شدن از نظر ابتلا به پوسیدگی مرتب بررسی کرده و در صورت مشاهده علائم پوسیدگی قارچی (بیماری مرکبات در قسمت میوه) از قارچکش بلافاصله استفاده کنید.

Leave a comment

سفیدک پودری انار

اولین بار بیماری سفیدک پودری انار در رودبارِ گیلان دیده شد و در آن جا شناسایی شد. در باغ های انار استان های اصفهان، یزد، و فارس زیاد رایج نیست و در کشور ایران اهمیت اقتصادی زیادی ندارد و خسارت بسیار کمی می گذارد.

علائم بیماری

علایم سفیدک پودری انار را می توانید روی میوه و برگ آن مشاهده کنید. میسلیوم های این سفیدک در سطح بالایی برگ ها به صورت یکنواخت و مانند لایه ای ظریف و غیر متراکم همه یا بخشی از برگ را می پوشانند. علائم بیماری روی میوه بصورت لکه های سفید رنگ، بدون شکل و کرکدار بوده که این لکه ها را میسلیوم های کم پشت و اندام های غیر جنسی قارچ تشکیل می دهند. پوسته میوه انار در محل آلودگی زبر شده و بعدا بافت مرده نکروز می شود.

عامل بیماری

عامل بیماری سفیدک پودری قارچ Erysiphe punicae می باشد. اندام های غیر جنسی آن کنیدی و کنیدیوفور هستند. کنیدی های این قارچ به صورت تکی بوده و شکل بیضی تا استوانه ای دارند. تولید کلیستوتس ها کم است (مانند کنیدی). سلول هایی که دیواره های کلیستوتس ها را تشکیل داده اند شکلی چند وجهی و نامنظم دارند. تعداد زایده های کلیستوتس ۹ تا ۱۳ عدد بوده، میسلیوم شکل اند و دارای دیواره هستند. اندازه آن ها بلندبوده و قابل انعطاف هستند. بدون رنگ هستند و سپس به قهوه ای تمایل پیدا می کنند. محل قرار گیری این زایده ها در قسمت پایینی کلیستوتس و گاهی هم در ناحیه استوایی آن است.
آسک ها اندام تولید مثل جنسی قارچ عامل بیماری سفیدک پودری انار بوده که ۴-۲ عدد بوده، به شکل تخم مرغ، بدون پایه و دارای دیواره شکننده هستند. آسکوسپورها نیز شکلی تخم مرغ مانند تا بیضی دارند.

Leave a comment

کپک خاکستری میوه کیوی

بیماری کپک خاکستری میوه کیوی یکی از مهم ترین و شایع ترین بیماری های کیوی در منطقه شمال کشور ایران است.
نشانه های بیماری
اولین و بارزترین نشانه بیماری کپک خاکستری پوسیدگی نرم می باشد. این پوسیدگی در دمگاه یا زخم های ایجاد شده از قبل شروع می شود. بافت های آلوده تیره شده و لهیده و آبکی می شوند. میسلیوم های سفید به همراه اسپورهای قهوه ای-خاکستری قارچ عامل بیماری را می توانید روی لکه ها مشاهده کنید. قارچی که باعث این بیماری و پوسیدگی می شود Botrytis cinerea نام دارد.
چرخه بیماری
مایه اولیه قارچ عامل کپک خاکستری کیوی از راه قسمت های پلاسیده گل در زمانی که گل افشانی به پایان می رسد صورت می گیرد. قارچ بوترایتیس برای فعالیت و آلودده سازی نیاز به رطوبت دارد. ممکن است قارچ بعد از ورود به میوه تا چند ماه به حالت غیر فاعل بماند و هنگامی که میوه ها به سردخانه و یا انبارهای نگه داری منتقل شد شروع به ایجاد عفونت کند. این عفونت در محل قطع دمگل و یا زخم هایی که روی پوست میوه به وجود آمده اند ایجاد می شود. قارچ Botrytis می تواند در دمای صفر درجه سلسیوس نیز به رشد و فعالیت خود ادامه دهد. و میوه های سالم داخل انبار را نیز آلوده کند. آلوده شدن چند میوه کنار هم و ایجاد پوسیدگی در آن ها باعث چسبیدن آن ها به هم دیگر می شود.
مبارزه
در صورتی که شدت بیماری کپک خاکستری کیوی زیاد است درختچه های کیوی را هنگام شروع گل افشانی و میوه ها را نیز بعد از برداشت با سم های مناسب تیمار کنید.

Leave a comment

پوسیدگی فیتوفتورایی میوه سیب

بیماری فیتوفتورایی میوه سیب در باغ های سیبی که درختان مبتلا به پوسیدگی فیتوفتورایی ریشه، طوقه و یقه هستند دیده می شود و شدت آن روی درختانی که دارای پایه کوتاه کننده است بیش تر نیز می باشد. میوه ها روی درخت به این بیماری دچار می شوند. توسعه این بیماری در کشور ایران روی گونه سیب زرد و قرمز لبنانی که در انبار نگه داری شده است می باشد.
نشانه های بیماری
در ابتدا لکه های قهوه ای رنگی در سطح میوه های مبتلا به پوسیدگی فیتوفتورایی میوه ایجاد شده سپس این لکه به سمت گوشت میوه پیشروی کرده و توسعه آن داخل میوه بصورت نامنظم می باشد. در طی توسعه آلودگی میوه به طور کامل می پوسد. مرز قابل تشخیصی بین بافت سالم و بافت آلوده در میوه نمی توان دید به همین علت نمی توان قسمت های سالم را از قسمت های آلوده به سادگی جداسازی کرد. با اینکه بافت میوه بشکل اسفنج در می آید ولی شکل آن حفظ می شود. اگر میوه را بصورت عرضی برش بزنید می توانید آوندهای قهوه ای رنگ شده آن را مشاهده کنید.
عامل بیماری
قارچ عامل پوسیدگی فیتوفتورایی سیب گونه Phytophthora cactorum تعیین شده است. این گونه در خاک زندگی می کند و انتقال آن و مایه ی تلقیح اولیه اش در کشور ایران معمولا سردخانه ها و انبارهای غیر بهداشتی می باشد. در این مکان ها میوه های سیب آلوده بر زمین افتاده و انبار را به یک منبع آلودگی تبدیل می کنند. در محیط خارج از انبار قطرات باران می توانند این قارچ را از خاک بلند کرده و روی شاخه هایی که در نزدیکی زمین قرار دارند انتقال دهد. نکته مهم دیگر این است که گونه Phytophthora cactorum در دما و شرایط سردخانه نیز قادر به رشد و پیشروی است.
کنترل بیماری پوسیدگی میوه سیب
اولین اقدام موثر پیشگیری از بیماری پوسیدگی فیتوفتورایی میوه سیب است. تمامی میوه هایی که روی زمین افتاده اند باید در محلی جداگانه از میوه های چیده شده از درخت قرار گیرند و هرگز با هم تماس پیدا نکنند. در کشورهای دیگر دنیا جهت کنترل بیماری پوسیدگی میوه در اثر فیتوفتورا و هم چنین پوسیدگی خاکستری و غیره سمپاشی دیر هنگام انجام می شود که بسیار موثر نیز می باشد. از سم های فولپت (فالتان) و دیکلوفلوآنید می توان استفاده کرد. راه دیگر شستوی میوه ها با محلول متالاکسیل باعث ریشه کنی اساسی بیماری های اولیه میوه و هم چنین کنترل بیماری های پوسیدگی ثانویه در سردخانه و انبار محل نگه داری میوه ها می شود.

Leave a comment

پوسیدگی میوه ریزوپوسی

بیماری پوسیدگی میوه ریزوپوسی اغلب در تمامی نقاطی که سیب کشت می شود وجود دارد. قارچ بیمارگر به میوه های زخمی، یخ زده و یا آن هایی که بیش از حد رسیده اند و در محیط خارج از سردخانه نگه داری می شوند بیش تر حمله می کند.
نشانه های بیماری
در ابتدا لکه های قهوه ای و نرم روی میوه نمایان می شوند. در ۲۵ درجه سلسیوس رشد قارچ عامل پوسیدگی میوه بالا بوده و بسرعت در میوه پیشروی می کند در نهایت بافت آبکی، تیره و نرم می شود. اگر پوست میوه در محل لکه ها را برداریم شیرابه از آن خارج خواهد شد و بوی ترشی می دهد. میسلیوم های قارچ روی قسمت های پوسیده و لهیده به رنگ سفید و اسپورهای مشکی رنگ دیده خواهند شد.
عامل بیماری
قارچ عامل بیماری پوسیدگی میوه Rhizopus stolonifer نام دارد و روی سیب و گلابی در کشور ایران گزارش شده است. این قارچ مترادف با گونه R. nigrican Ehrenb می باشد. اندام های تولید مثل غیر جنسی آن اسپورانژیوسپور بوده که در اسپورانژ ها تولید می شود. اندام تولید مثل جنسی آن زیگوسپور نام دارد. زیگوسپور در پرگنه هایی که از دو تیپ جنسی سازگار باشند تشکیل می شود.
چرخه زندگی
در مکان های مختلفی مانند جعبه های حمل میوه، لاوک های برداشت و جابه جایی میوه، انبارها و حتی داخل باغ اسپورهای غیر جنسی عامل بیماری پوسیدگی میوه ریزوپوسی وجود دارند. اسپورهای غیر جنسی روی میوه های آسیب دیده و زخمی جوانه زده و ایجاد آلودگی می کنند. میوه های سالمی که در کنار میوه های آلوده قرار دارند می توانند بطور مستقیم توسط این قارچ آلوده شوند بنابراین باعث حالت پوسیدگی فله ای میوه ها می شود.
مبارزه
۱- پیش گیری از ایجاد بیماری پوسیدگی میوه سیب با از بین بردن کامل مایه تلقیح اولیه و سمپاشی درختان میوه قبل از اینکه میوه ها بردشات شوند تا آفاتی که میوه ها را زخمی یا سوراخ می کنند کشته شوند.
۲- چیدن میوه ها در مرحله رسیدگی مناسب و دقت و احتیاط در جابه جایی برای جلوگیری از زخمی شدن آن ها و هم چنین غوطه ور کردن در قارچ کش های مخصوص.
۳- میسلیوم های قارچ Rhizopus stolonifer در دمای کم تر از ۵/۴ درجه سلسیوس قادر به رشد نیستند بنابراین با سرد کردن به موقع و سریع میوه ها بعد از اینکه برداشت شدند می تواند این نوع پوسیدگی را به طور مطلوبی کنترل کرد.

Leave a comment

پوسیدگی میوه کپک آبی

نام های دیگر پوسیدگی میوه کپک آبی «پوسیدگی نرم» و «پوسیدگی مرطوب» است. نام آن بخاطر رنگ آبی اسپورهای قارچ می باشد. در تمامی نقاط سیب خیز دنیا وجود داشته و کشورهایی که دارای انبارهای سنتی و یا غیر استاندارد برای ذخیره سیب هستند شدت بیش تری دارد و در کشور ایران یکی از مهم ترین و اصلی ترین علت پوسیدگی میوه سیب به شمار می رود.
علایم پوسیدگی کپک آبی
روی میوه ابتدا لکه هایی آبکی و نرم ایجاد شده و در شرایط دمایی ۲۰ تا ۲۵ درجه سلسیوس لکه ها توسعه یافته و درون بافت پیش روی می کنند. در این نوع بیماری مرز مشخصی بین منطقه آلوده و قسمت سالم قابل مشاهده است. در شرایط مرطوب قسمت سطحی و مرکزی لکه یا حاشیه شکاف هایش با لایه ای پنبه ای و برجسته توده مانند آبی-سبز پوشیده می شود. این ها اسپورهای غیر جنسی قارچ می باشند و عامل آلودگی میوه های سالم در صندوق ها و جعبه های نگه داری مجاور هستند.
عامل بیماری پوسیدگی میوه
شایع ترین گونه Penicillium جدا شده از میوه های دانه دار بیمار، گونه P. expansum می باشد و در کشور ایران هم همین گونه جداسازی شده است. کنیدی ها و کنیدیوفور ها در این قارچ در دسته های کوچک تقریبا مشابه با کورمیوم تشکیل می شوند. بسته به شرایط محیطی و گونه قارچ، کنیدی ها یا در لبه پوسیدگی و یا در محل آن تشکیل می شوند.
چرخه بیماری و اپیدمیولوژی
بیمارگر می تواند در خاک زمستان گذرانی کند. کنیدی های آن نیز در جعبه های حمل آلوده و یا دیواره های انبارها باقی مانده و همیشه در فضای با و مکان های بارگیری و انباری حضور دارند.
در کشورهای دیگر اسپورها می توانند از میوه های آلوده داخل انبار و سردخانه، محلول های شستوی آلوده و یا اسپور افشانی خودِ قارچ در جعبه های حمل و نگه داری، چرخه زندگی قارچ را طی تابستان و فصول دیگر روی میوه های دیگر ادامه دهند.
غالبا قارچ پنیسیلیوم یک انگل زخم شناخته می شود اما با این وجود می تواند از راه عدسک های میوه نیز وارد شده و ایجاد پوسیدگی میوه کند. این بیماری غالبا روی میوه های زخمی و میوه هایی که روی زمین افتاده اند و له شده اند ایجاد می شود. تگرگ نیز می تواند این زخم و راه ورود را روی میوه ایجاد کند. هم چنین پوسیدگی هایی که در اثر عوامل بیمارگر دیگر روی میوه ایجاد شده اند می تواند مکانی برای ورود قارچ Penicillium شوند. این قارچ می تواند تا دمای صفر درجه سلسیوس نیز رشد کند ولی در کل سرعت رشد و انتقالش در دماهای گرم تر بیش تر است. گونه های پنیسیلیوم معمولا در میوه ها نوعی زهرابه قارچی (توکسین قارچی)ِ مقاوم به گرما تولید می کنند که نام آن «پاتولین» است پس از خوردن میوه های کپک زده جدا خودداری کنید.
مبارزه با پوسیدگی میوه پنیسیلیومی
۱- رعایت نکته های علمی و فنی در طی داشت و برداشت میوه و مراقبت از آن ها در انبارها و سردخانه ها تا از انتقال بیمارگر به آن ها جلوگیری شده و زخمی نیز نشوند.
۲- ضدعفونی کامل جعبه ها و وسایل حمل و محل های نگه داری با قارچکش های مناسب و جداسازی میوه های آلوده از میوه های سالم.
۳- سمپاشی قبل از برداشت با قارچ کش های گروه بنزیمیدازول و شستشو و غوطه وری میوه ها در آب حاوی قارچ کش های مناسب. طی تجربه ها در کشور ایران غوطه وری میوه های زخمی در محلول سم های تیابندازول و بنومیل توانسته این بیماری را کنترل کند. مدت زمان غوطه وری بهتر است ۲۰ دقیقه باشد.
۴- بعد از برداشت میوه ها را سریعا با کلرور کلسیم تیمار کنید. این محلول باعث افزایش کلسیم در میوه شده و مقاومت آن را نسبت به پوسیدگی میوه کپک آبی بالا می برد.
۵- مبارزه بیولوژیک با این بیمارگر امکان پذیر است و طبق آزمایشاتی که بر عوامل قارچی، باکتریایی و مخمری کنترل بیولوژیک انجام شده می تواند به این روش امید داشت و از آن استفاده کرد.

Leave a comment

کنترل بیولوژیک بیماریهای گیاهی

کنترل بیولوژیک بیماریهای گیاهی یعنی شرایط و یا اقداماتی که در اثر آن ها زندگی و فعالیت یک موجود زنده بیماریزا توسط موجود زنده دیگری مختل شود (به غیر از انسان). تعریف دیگر آن کاهش جمعیت و تراکم و یا فعالیت بیماریزایی یک پاتوژن در یک یا تمام مراحل زندگی اش توسط میکروارگانیسم آنتاگونیست هایی که بصورت طبیعی و یا دستکاری شده. در کل هر موجود در طبیعت دارای دشمنان و رقیبانی است. در کنترل بیولوژیک از دشمنان و رقیبان عوامل بیماریزای گیاهی برای کنترل و کاهش جمعیت آن ها استفاده می شود. در محیط زیست هر موجودی دشمنان و رقیبان او نیز حضور دارند به همین دلیل جمعیت آن کنترل می شود اما در بسیاری از شرایط، محیط برای زندگی بیمارگر مناسب تر بوده بنابراین جمعیت آن بیش از حد افزایش یافته و موجب زیاد شدن بیماری می شود. این شرایط می تواند شامل کاشتن یک گونه گیاهی یکسان در یک منطقه وسیع است. این شرایط باعث دستکاری تنوع گونه ای شده و بیمارگرانی که میزبانشان این گوگنه گیاه می باشد به سرعت به جمعیت بالایی می رسند. برای برگرداندن شرایط به روال قبل باید دشمنان و رقیبان طبیعی آن ها نیز بالا رفته تا کنترل شوند.
زمانی که مطالعه روی عوامل کنترل بیولوژیک پاتوژن های گیاهی شروع شد بیش تر تمرکز روی عوامل بیولوژیک خاک بود. از خصوصیات خاک این است که نسبتا دارای شرایط با ثبات تر بوده و عواملی مانند دمای هوا کم تر می تواند روی آن تاثیر گذارد. اما قسمت های بالایی گیاه (اندام های هوایی) در معرض نور، دما، باد، باران، حرارت و غیره هستند و این شرایط می تواند روی عامل بیوکنترل تاثیرات زیادی گذارد. هم چنین آنتاگونیست ها در محیط رایزوسفر رایج تر هستند. در طبعیت بسیاری از پاتوژن ها توسط آنتاگونیست هایی که در فیلوسفر (محیط اطراف اندام های هوایی گیاه) و رایزوسفر (محیط اطراف ریشه گیاه) هستند کنترل می شوند.
چندین عنصر در کنترل بیولوژیکی نقش دارند:
۱- میکروارگانیسم های غیر بیماری زا و جمعیت آن ها (avirulent) و یا hypovirulent (با قدرت بیماریزایی کم) در بین میکروارگانیسم های بیماری زا.
۲- میزبان گیاهی که اصلاح ژنتیکی شده باشد (میزبان مقاوم) و یا این اصلاح توسط عملیات زراعی انجام شده باشد.
۳- آنتاگونیست هایی (رقیب ها، شکارچی و پارازیتیسم، آنتی بیوزها) که روی جمعیت و رشد بیمارگر ها تاثیر گذاشته و با آن ها رقابت می کنند. با توجه به این بند، اصلاح ژنتیکی یک بیوکنترل محسوب می شود.
امروزه به نقش مهم کنترل بیولوژیک در حفظ سلامت انسان کاملا شناخته شده است و در بسیاری از نقاط دیگر از سموم شیمیایی برای کنترل بیماری های گیاهی استفاده نمی شود. از سوی دیگر این کنترلل دوام بیش تری داشته و می تواند مدت زیادی جمعیت بیمارگر را در حد معمول و غیر خسارت زا نگه دارد. میوه هایی که به منظور جلوگیری از گندیدگی و پوسیدگی با مواد شیمیایی تیمار می شوند می توانند برای سلامت انسان بسیار مضر باشند اما امروزه همین عوامل بیمارگر میوه نیز با عوامل بیوکنترل کاهش یافته اند. بسیاری از بیمارگرهای خاکزی وجود دارند که به کنترل های شیمیایی و اصلاح ژنتیکی میزبان پاسخ نداده و نمی توان با این روش ها آن ها را کنترل کرد. استفاده از روش های کنترل بیولوژیک می تواند برای این دسته نیز بسیار موثر باشد. روش های بیوکنترل امروزه به جایی از پیشرفت رسیده اند که این عوامل به راحتی و به سرعت در سوبستراهایی تکثیر شده و بصورت پودر، گرانول و یا مایع استفاده می شوند. عوامل کنترل بیولوژیک علاوه بر کنترل بیمارگرها، جمعیت ریزوباکتری ها را نیز افزایش داده و سیستم های مختلف مقاومت در گیاه را تحریک می کنند. از مواد بیولوژیک می تواند بصورت تنها و یا همراه با مواد شیمیایی در کنترل بیماری های گیاهی استفاده کرد.

Leave a comment

پوسیدگی فیتوفتورایی طوقه، یقه و ریشه درختان میوه دانه دار

پوسیدگی فیتوفتورایی طوقه، یقه و ریشه در تمامی کشورهایی که در آن ها سیب کشت می شود وجود دارد و خسارت این بیمارگر در مناطقی که از پایه های کوتاه کننده سیب برای کاشت این درختان استفاده می کنند بیش تر می باشد. این قارچ گونه های مختلفی دارد که در کل همگی سه دسته پوسیدگی را در درخت ایجاد می کنند که عبارتند از:
۱- پوسیدگی طوقه (collar rot)
بیماری مربوط به قسمت های پیوندی است. در این پوسیدگی قسمت های پایینی تنه که در سطح یا بالای خاک (طوقه) علایم را از خود نشان می دهند.. این نوع پوسیدگی بر اثر فیتوفتورا در درخت هایی که محل پیوند آن ها به سطح خاک نزدیک تر است بیش تر دیده می شود.
۲- پوسیدگی یقه (crown rot)
این بیماری مربوط به قسمت پایه درخت است. در این حالت به بافت های پوستِ یقه (محدوده اتصال ریشه و تنه) و مبادی ریشه های اصلی گیاه حمله می شود و ایجاد پوسیدگی می کند.
۳- پوسیدگی ریشه (root rot)
پوسیدگی فیتوفتورایی سیستم ریشه ای و قسمت های دور تر از یقه را در بر می گیرد و معمولا همراه با پوسیدگی یقه اتفاق می افتد البته می تواند به تنهایی نیز ظاهر شود. در کشور ایران این پوسیدگی (پوسیدگی طوقه و یقه) رایج نبوده و خسارت زیادی نمی زند و تنها در شیراز، میاندوآب، کرج و شهریار روی درخت سیب گزارش شده است.
نشانه های بیماری
پوسیدگی فیتوفتورایی به دو دسته تقسیم می شود. اولین دسته علائم غیر اختصاصی روی اندام های هوایی گیاه بیمار ایجاد می کند به این صورت که شاخه های سال جاری دارای رشد کند بوده و به دنبال آن تعداد شاخساره های کاهش خواهد یافت. برگ ها دچار رنگ پریدگی شده و در اوایل پاییز به رنگ ارغوانی دیده می شوند. میوه ها برخی مواقع کوچک شده و قبل از این که به مرحله رسیدگی برسند رنگ می گیرند. بنابراین درختان مبتلا به این بیماری طی چند سال ضعیف شده و در آخر می خشکند ولی امکان ناگهانی خشک شدن آن ها نیز وجود دارد. نوع دوم علائم اختصاصی هستند که شامل پوسیدگی فیتوفتورایی طوقه، یقه و ریشه می شوند. این علائم اغلب قابل مشاهده نیستند. برای مشاهده علائم طوقه و یقه باید با چاقو لایه های خارجی پوست را تا سطح چوب ریشه بریده و بردارید. در این حالت بافت های چوب بجای سالم و سفید رنگ بودن به حالت بافت مرده و به رنگ پرتقالی تا قهوه ای متمایل به قرمز دیده خواهند شد. اگر با چاقو بافت های قهوه ای محل طوقه را در قسمت داخلی آوندهای آبکشی و در لایه سطحی بافت های چوبی با چاقو ببرید حالت نواری گورخری یا مرمری دیده می شوند. برخی مواقع در محل پوسیدگی یقه و طوقه شانکر و ترشحات انگم مانند را مشاهده می کنید که این حالت در رقم سیب «کاکس آرنج پی پن» به خوبی قابل مشاهده است. در این بیماری مرز مشخصی بین ناحیه آلوده و ناحیه سالم وجود دارد و جالب است بدانید که بیش ترین فعالیت قارچ در همین مرز است بنابراین برای جداسازی قارچ عامل پوسیدگی فیتوفتورایی درختان میوه دانه دار می توانید از این قسمت ها نمونه برداری کنید. در پوسیدگی ریشه، ریشه ها قهوه ای و پوسیده شده و بعد از این حالت قارچ های پوده رست به آن ها حمله می کنند.
عامل بیماری (برای خرید عامل بیماری کلیک کنید)
گونه های مختلف Phytophthora به عنوان عامل بیماری پوسیدگی فیتوفتورایی طوقه،یقه و ریشه در سراسر جهان شناخته شده اند که عبارتند از P. cactorum در سطح جهان،P. syringae در اروپا و کانادا، P.megasperma در استرالیا و ایالات متحده امریکا، P. cambivora در استرالیا، ژاپن و ایالات متحده امریکا، P.cryptogea در استرالیا و ایالات متحده امریکا، P. dreshslera و P. citricola در ایالات متحده امریکا می باشند. در کشور ایران تنها گونه P. cactorum از درخت سیب جداسازی شده است که در ادامه به خصوصیات آن پرداخته ایم.
میسلیوم عامل پوسیدگی فیتوفتورایی درختان میوه
بی رنگ و بدون دیواره عرضی، میسلیوم های مسن می توانند بند دار باشند. اندام تولید مثل غیر جنسی زئوسپور دارد. زئوسپور در اسپورانژ تشکیل می شود. اندام تولید مثل جنسی اُاُسپور نام دارد که از لقاح آنتریدی و اُاُگونی ایجاد می شود.
P. cactorum یک قارچ هموتال است. اسپورانژهای آن دارای پاپیل بوده و ریزان می باشند به این حالت که بصورت همپایکی (سیمپودیال) روی اسپورانژیوفور تشکیل می شوند. دارای آنتریدی پاراماده است. در محیط کشت جامد اسپورانژها، اُاُگونی ها و اُاُسپورهایش به خوبی تشکیل می شوند. دمای مناسب برای رشد این گونه قارچ ۲۶ درجه سلسیوس بوده و دمای بیشینه ۳۲ درجه سلسیوس می باشد.
چرخه زندگی و اپیدمیولوژی
گونه ی P. cactorum مانند دیگر گونه های پوسیدگی فیتوفتورایی دامنه ی میزبانی وسیعی داشته و به گیاهان زراعی زیادی حمله می کند. این قارچ یک گونه خاکزی بوده بنابراین می تواند قبل از کاشتن درخت در منطقه وجود داشته باشد. مایع اولیه فیتوفتورا می تواند به وسیله نهال به زمین وارد شده و یا توسط آب آبیاری از باغی به باغ های دور دست برود. فیتوفتورا بعد از انتقال به خاک اطراف ریشه درخت بصورت میسلیوم یا اُاُسپور در بافت های آلوده گیاه میزبان و یا اُاُسپور در بقایای مواد آلی یا خاک زنده می ماند. طبق نظر محققان اُاُسپور عامل اصلی در زنده مانی قارچ در غیاب گیاه است البته این میکروارگانیسم روی میوه های افتاده روی زمین نیز می تواند زندگی کند. مهمترین منبع عفونت زئوسپور است. دمای مناسب برای تشکیل زئوسپور درون اسپورانژ در حدود چند درجه پایین تر از دمای مناسب برای رشد میسلیوم ها است. بیش تری تعداد اسپورانژ عامل پوسیدگی فیتوفتورایی درختان دانه دار زمانی تشکیل می شود که رطوبت خاک در حد اشباع و یا نزدیک به آن باشد بنابراین مکان هایی که مدت زیادی آب در آنجا جمع می شود شرایط را برای خروج زئوسپورها و انتشار آن ها به جاهای دیگر زمین فراهم می کند. طبق پژوهش های انجام شده عامل حرکت زئوسپور به سمت ریشه و طوقه ممکن است پدیده ای شیمی گرایی باشد. در کل زمین های غرقاب و خاک های اشباع برای فعالیت زئوسپور بسیار مناسب اند و باعث فراهم کردن شرایط ایجاد عفونت در بافت های طوقه نیز می شود. بعد از اینکه گیاه دچار عفونت شد مقاومتش نسبت به تهاجم بیمارگر کم تر می شود.
مبارزه
برای کنترل پوسیدگی فیتوفتورایی طوقه، یقه و ریشه درختان میوه از مبارزه تلفیقی که شامل عوامل زراعی، تیمارهای شیمیایی و بیولوژیکی و مقاومت میزبان می شوند، باید استفاده کرد. بهتر است تمامی اصول فنی و علمی برای انتخاب و احداث باغ رعایت شود و آب نیز کاملا مدریت شود تا بتوان از بروز این بیماری جلوگیری کرد.
۱- غرس درختان سیب در خاک هایی که زه آب ندارند انجام شود.
۲- کاشت نهال ها روی پشته به منظور جلوگیری از تماس آب با طوقه و یقه.
۳- تنظیم دور آبیاری و جلوگیری از اشباع شدن خاک از آب.
۴- خودداری از عمیق کاشتن نهال (تنها سیستم ریشه درون خاک باشد).
۵- استفاده از پایه های مقاوم و مناسب. (پایه های بذری و رویشی M9 سیب از همه مقاوم تر؛ پایه های M2 و M4 درارای مقاومت متوسط؛ MM106 بسیار حساس؛ MM104فوق العاده حساس هستند)
از آنجایی که ممکن است درخت به پوسیدگی فیتوفتورایی مبتلا شده باشد اما هنوز به مرحله علایم در اندام های هوایی قابل مشاهده نیست بهتر است از قارچکش هایی مانند آسیل آلانین ها و اتیل فسفونات ها برای پیشگیری و یا پیشروی بیماری استفاده شود.
طبق مطالعات انجام شده افزایش جمعیت باکتری ها و قارچ های آنتاگونیست و یا مواد بازدارنده رشد گونه های فایتوفتورا در خاک اطراف نهال ها به هنگام کاشت می تواند یکی از راه های مبارزه و پیشگیری موثر، کم هزینه و با دوام برای این بیماری باشد.

بیماری های قارچی درختان میوه

بیماری های درخت سیب